Orędzie Pana Koïchiro Matsuura, Generalnego Dyrektora Unesko o obchodach Międzynarodowego Roku Języków 2008

„Języki to ważna sprawa!” (in Polish)

Rok 2008 został proklamowany Międzynarodowym Rokiem Języków przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych. Unesko, któremu powierzono zadanie koordynacji działalności na Rok, jest gotowa do spełnienia swojej kierowniczej roli działacza.

Organizacja jest w pełni świadoma decydującej wagi języków dla wielu wyzwań, którym ludzkość musi stawić czoła w przyszłych dziesięcioleciach.

Języki są w rzeczywistości niezbędne w tożsamości grup ludnościowych i osób pojedynczych dla ich pokojowego współistnienia. Są one strategicznym czynnikiem na drodze stałego rozwoju i zaprowadzania harmonijnych stosunków między interesami globalnego i lokalnego charakteru.

Języki mają istotne znaczenie w osiąganiu sześciu celów Edukacji dla Wszystkich (EDW) i Tysiącletnie Cele Rozwojowe (TCR) zaaprobowane przez ONZ w 2000 roku.

Jako czynnik społecznej integracji języki odgrywają strategiczną rolę w usuwaniu skrajnej nędzy i głodu (JEC 1); jako pomocny instrument rozprzestrzeniania oświaty, nauki doświadczenia życiowego są one konieczne dla osiągnięcia powszechnego podstawowego wykształcenia (JEC 2). Walka przeciw HIV/AIDS, malarii i innym chorobom (JEC 6) potrzebuje korzystania z języków dotyczących grup ludzkich celem skontaktowania się i przechowywania lokalnej oraz tubylczej wiedzy i zręczności w dążeniu do ekologicznej równowagi (JEC 7) i jest ona ściśle związana z miejscowymi i tubylczymi językami.

Oprócz tego jak jest zaznaczone w Ogólnej Deklaracji Unesko o kulturalnej różnorodności i jej Planie działania na (2001 r.),  Konwencji o ochronie niematerialnego Dziedzictwa Kultury (2003 r.), Konwencji o ochronie i promowaniu form kulturalnego wyrażania się (2005 r.), kulturalnej różnorodności ściśle związanej z różnorodnością językową.

Jednak na przestrzeni kilku generacji, ponad 50% z 7000 języków mówionych na świecie może zniknąć. Obecnie jest w użyciu mniej niż jedna czwarta z nich w szkołach i cyberprzestrzeni, a większość używa się sporadycznie. Tysiące języków – mimo to, że każdy jest władany przez grupę językową, która go używa jako codziennego środka komunikacji – znika z systemów edukacyjnych, środków masowych przekazów, przemysłu wydawniczego i w ogóle ze sfery publicznej.

Należy pilnie działać. Jak? Dawaniem otuchy i opracowaniem polityki językowej umożliwiającej każdej wspólnocie językowej używanie ojczystego języka możliwie jak najszerzej i często, także w edukacji, obok panowania jakiegoś narodowego lub regionalnego, czy międzynarodowego języka. Także ośmielając mówiących urzędowymi językami do mówienia w innym narodowym lub regionalnym języku i jednym lub dwóch międzynarodowych językach. Tylko wtedy, gdy pluralizm językowy będzie w pełni akceptowany, wszystkie języki będą mogły znaleźć swe miejsce w naszym zglobalizowanym współczesnym świecie.

Dlatego Unesko zaprasza rządy, Organy Narodów Zjednoczonych, organizacje cywilnej społeczności, instytucje edukacyjne, związki profesjonalistów i wszystkie inne, zainteresowane strony do aktywizacji swojej działalności w interesach respektowania,  ośmielania i ochraniania wszystkich języków a w szczególności języków zagrożonych zniknięciem, w każdej sytuacji indywidualnego i kolektywnego życia.

Należy wszędzie szerzyć ideę o tym, że „języki to ważna sprawa!”, czy to z pomocą inicjatyw w dziedzinie kształcenia w całej cyberprzestrzeni, czy też w środowiskach intelektualnych; bądź to za pośrednictwem projektów mających na celu ochronę języków, znajdujących się w niebezpieczeństwie zniknięcia albo ich stymulacji - jako instrumentu - w środowiskach integracji społecznej; bądź to w celach studium związanego z językami i ekonomiką, między językami i wiedzą o korzeniach narodowych czy też między językami a twórczością.

Data 28 lutego2008 r. kiedy to Międzynarodowy Dzień Ojczystego Języka będzie obchodzony już po raz dziewiąty i będzie miał w tym kontekście wybitne znaczenie, bo będzie to krańcowa odpowiednia data dla wprowadzenia inicjatyw mających na celu wyeksponowanie języków.

Naszym wspólnym celem jest zdobycie uznania na poziomie narodowym, regionalnym i międzynarodowym o ważności różnorodności językowej i pluralizmie w edukacji, administracyjnym i prawnym systemie, w kulturalnym wyrażaniu się i w środkach komunikacji, w cyberprzestrzeni i handlu.

Międzynarodowy Rok Języków 2008 przyniesie jedyną w swoim rodzaju szansę na zrobienie decydującego kroku naprzód na drodze do osiągnięcia tych celów.

Koïchiro Matsuura